شهر تاريخي آق قلعه
موقعيت فعلي شهر تاريخي آق قلعه :اين شهر در غرب شهرستان جوين وشرق روستاي كلاته ميمري و فتح آباد قرار دارد بقاياي بجامانده ازاين برش معماري چينهاي و خشتي را حكايت ميكند ك ايستايي بارو از بيرون بصورت مايل و از ذاخل بصورت قائم و شامل مردگرد يا سرباز گرد بوده است . اين معماري مربوط به دوره ايلخاني است شايد بتوان گفت تنها معماري در سبزوار و جوين كه بناي آن داراي كتيبه است عناصري كه اق قلعه را از حالت قلعه خارج كرده و به يك شهر نزديك ميكند عبارتند از : ربض ،خندق ،41 برجو بارو ،شارستان د رضلع شمالي كهندژ در ضلع جنوبي بنا ف چون فضاهاي كالبدي فوق در اين محل موجود است لذا ميتوان آن را بعنوان شهر ناميد نه قلعه هر جند كه در متون به نام قلعه مذكور است .
مصالح برج و بارو از خشت و گل است ،داراي دروازه هايي در اضلاع شمالي ،شرقي و غربي بوده است .دروازه از داخل برج صورت ميگرفته اين برج به نسبت نيم برجها و برجهاي ديگر قطورتر است .با عنايت به اين مورد بايد در روبروي هر دروازه ،پل معلقي وجود داشته باشد مانند پل ورودي به كهندژ طابران طوس ،دروازه كهندژ هم از داخل صورت مي گرفته كه آثارآان بر بقاياي معماري محل مشهود است .در كهندژ ابنيه بعضا سه اشكوبه و تماما دو اشكوبه هستند ،آب اين شهر از قنات و احتمالا چاه تامين مي شده است . آثار رشته چاههاي قنات در آن مشهود است .از اينكه آيا در زمان حيات شهر خندق آبگيري شده يا خير نيازمند كاوش است .گمانه زني باستان شناسي صورت گرفته در سالهاي 65ضلع شمالي شارستان از معماري كمتري برخوردار بوده است لذا عرصه مسكوني آق قلعه شامل شمال آن نمي شود هر چند كه بهتر است كاوش ژئوفيزيك در تمام شارستان صورت گيرد سپس كاربري بر آن در نظر گرفته شود در مركز شارستان مسجدي با پلان مستطيل شكل از مصالح ،آجري و گچ مشهود است اين مسجد از نوع يك ايواني است كه گنبد خانه آن پشت ايوان قرار گرفته است طاق ايوان جناقيست در طرفين ايوان منارهاي آجري با تزئينات آجري لوزي و خفته راسته قرار گرفتهاست پلان گنبد خانه مربع است ودر گاهي در اضلاع شرقي و غربي در ارتباط باشبستان وجود دارد براي تبديل پلان مربع به 8ضلعي با استفاده از قاعده سكنج پلان به 8ضلعي تبديل شده سپس به 16و 32و با ايجاد بشن گنبد به شكل گرد چين پوشش شده است گريوار گنبد داراي كتيبه اي به خط ثلث در زمينه لاجورديست كه از ضلع جنوبي سوره جمعه با بسم الله الرحمن الرحيم آغاز گرديده در برگيرندتمام اضلاع گنبد خانه است شبستانها داراي 2ستون عرضي شكل مربع و چهار ستون طولي ميباشند در وسط ديوار جنوبي شبستان محراب وجود دارد قرينه اين محراب در اين مسجد در ضلع غربي موجود است در اين مسجد سه محراب وجود دارد آقاي لباف خانيكي با توجه به دادههاي باستان شناسي حاصل از گمانهزني باستانشناسي قدمت اين مسجد را همدوره با گنبد سلطانيه زنجان و مقارن حكومت الجايتو گرفته اند .در حلا حاضر جاده ي جوين به خراسان شمال و استان سمنان از مركز اين شهر عبور ميكند و عملا شهر را به دو قسمت تبديل نموده است اين شهر سه دروازه داخل شبستانها ،كهندژو خندق ميباشد عمليات باز پيرائي و استحكام بخشي به بنا از سال 1380توسط ميراث فرهنگي شروع شده و تاكنون ادامه دارد .